Bruksela, 26 lutego 2025 r. – Opublikowany dziś przez Komisję Europejską dokument Clean Industrial Deal (CID) nie wykorzystuje w pełni potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym na potrzeby tak bardzo potrzebnej transformacji gospodarczej – twierdzi sieć ekologiczna Zero Waste Europe.

Jednym z celów CID jest uczynienie z UE światowego lidera w dziedzinie gospodarki o obiegu zamkniętym do 2030 roku. CID stwierdza, że ​​Komisja przyjmie ustawę o gospodarce o obiegu zamkniętym (CEA) w 2026 roku. Ustawa ta ma ułatwić przejście z gospodarki odpadami na gospodarkę odpadami, zwiększyć popyt na surowce wtórne i chronić cenne materiały.

Aline Maigret, szefowa działu polityki w Zero Waste Europe, stwierdza:

„Czysta Umowa Przemysłowa ustanawia ogólne ramy, które nie idą wystarczająco daleko w uwalnianiu potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym. Działania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, a w szczególności Umowa, powinny służyć jako kompas przewodni dla transformacji sposobu konsumpcji i produkcji, wspierania społeczności i budowania odpornej gospodarki poprzez tworzenie miejsc pracy w sektorach gospodarki o obiegu zamkniętym. Wpływ Czystej Umowy Przemysłowej będzie zależał od szczegółów, które pojawią się później”.

Ponadto, biorąc pod uwagę przewidywane znaczne finansowanie publiczne, przejrzystość i inkluzywność będą kluczowe. W tym kontekście„Czysty Dialog Przemysłowy na temat gospodarki o obiegu zamkniętym to krok w dobrym kierunku”Maigret dodaje,„pod warunkiem, że społeczeństwo obywatelskie zabierze głos przy stole negocjacyjnym i że taki dialog zostanie rozszerzony na wszystkie tematy CID”.

CID słusznie dostrzega potrzebę zmniejszenia zależności Europy od zawodnych łańcuchów dostaw poprzez zwiększenie odzysku i ponownego wykorzystania materiałów. Sieć ochrony środowiska zauważa jednak, że bez ram dotyczących strategicznego wykorzystania materiałów i rozwiązania problemu niezrównoważonego śladu materiałowego w UE, CID nie spełnia oczekiwań.

Theresa Mörsen, specjalistka ds. polityki dotyczącej odpadów i zasobów w Zero Waste Europe, stwierdza:

„Cel CID, jakim jest zwiększenie wskaźnika wykorzystania materiałów o obiegu zamkniętym (CMUR) do 24% do roku 2030, jest ważnym celem, jednak bez silnych zachęt ekonomicznych, które skłaniałyby do wykorzystywania surowców wtórnych zamiast pierwotnych, nadal nie jest jasne, w jaki sposób cel ten uda się osiągnąć”.

Jedną z zachęt finansowych w unijnym arsenale narzędzi jest Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta (ROP), którą Komisja proponuje zrewidować i ujednolicić. Jednym z powodów do obaw sieci jest to, że ta harmonizacja może obniżyć standardy i osłabić ochronę środowiska. Chociaż podejście CEA do ROP jest krokiem w dobrym kierunku, ponieważ cyfryzacja i uproszczenie mogą wzmocnić zgodność i przejrzystość, nowe przepisy muszą unikać „wyścigu na dno”.

Co więcej, zobowiązanie CID do usprawnienia kryteriów end-of-waste musi chronić zdrowie ludzi i środowisko. Prawdziwa gospodarka o obiegu zamkniętym wymaga od samego początku czystszej produkcji i projektowania materiałów, a także lepszych rozwiązań w zakresie utylizacji. Na przykład, CID nie uwzględnia negatywnego wpływu spalania odpadów i koncentruje się wyłącznie na ograniczaniu ich składowania na wysypiskach, zaniedbując tym samym holistyczne podejście, które obejmuje również działania mające na celu ograniczenie ich składowania w spalarniach.

Lauriane Veillard, specjalistka ds. polityki recyklingu chemicznego i przetwarzania plastiku na paliwa, stwierdza:

„Samo recyklingowanie nie jest wystarczającym rozwiązaniem. Działania podejmowane na wczesnym etapie, w tym przeprojektowywanie produktów i materiałów, aby były trwalsze i bezpieczniejsze, są niezbędne, aby zapobiec przedostawaniu się szkodliwych substancji do strumieni recyklingu”.