Brussel, 26 februari 2025 – De Clean Industrial Deal (CID), die vandaag door de Europese Commissie is gepubliceerd, benut het potentieel van de circulaire economie voor de broodnodige economische transitie niet volledig, aldus milieuorganisatie Zero Waste Europe.

Een van de ambities van het CID is om de EU tegen 2030 wereldleider te maken op het gebied van de circulaire economie. Het CID stelt dat de Commissie in 2026 een wet inzake de circulaire economie (CEA) zal aannemen. Deze wet moet de transitie van afvalbeheer vergemakkelijken, de vraag naar secundaire grondstoffen stimuleren en waardevolle materialen beschermen.

Aline Maigret, hoofd beleid bij Zero Waste Europe, verklaart:

“De Clean Industrial Deal (CID) schetst een algemeen kader dat onvoldoende is om het potentieel van de circulaire economie te ontsluiten. Maatregelen gericht op circulariteit, en de CID in het bijzonder, zouden moeten dienen als leidraad voor de transformatie van onze consumptie- en productieprocessen, het versterken van gemeenschappen en het opbouwen van veerkrachtige economieën door het creëren van banen in circulaire sectoren. De impact van de CID zal afhangen van de details die hierna bekend worden.”

Daarnaast zullen, gezien de verwachte aanzienlijke publieke financiering, transparantie en inclusiviteit van cruciaal belang zijn. In dat opzicht,“De Clean Industrial Dialogue over circulariteit is een welkome stap.”Maigret voegt eraan toe:"mits het maatschappelijk middenveld een stem heeft en een dergelijke dialoog wordt uitgebreid naar alle onderwerpen binnen de recherche."

Het CID erkent terecht de noodzaak om de afhankelijkheid van Europa van onbetrouwbare toeleveringsketens te verminderen door materiaalrecycling en -hergebruik te stimuleren. Het milieunetwerk merkt echter op dat het CID zijn doel mist zonder een kader voor strategisch materiaalgebruik en zonder aandacht voor de onhoudbare materiaalvoetafdruk van de EU.

Theresa Mörsen, beleidsmedewerker afval en grondstoffen bij Zero Waste Europe, verklaart:

"Het doel van de CID om het percentage circulair materiaalgebruik (CMUR) te verhogen tot 24% in 2030 is een belangrijke doelstelling, maar zonder sterke economische prikkels om het gebruik van secundaire grondstoffen boven nieuwe grondstoffen te stimuleren, blijft het onduidelijk hoe deze doelstelling kan worden bereikt."

Een van de financiële stimuleringsmaatregelen in het EU-instrumentarium is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR), die de Commissie wil herzien en harmoniseren. Een van de zorgen van het netwerk is dat deze harmonisatie de normen zou kunnen verlagen en de milieubescherming zou kunnen verzwakken. Hoewel de aanpak van het CEA ten aanzien van EPR een stap in de goede richting is, aangezien digitalisering en vereenvoudiging de naleving en transparantie kunnen versterken, moeten de nieuwe regels een neerwaartse spiraal in de regelgeving voorkomen.

Bovendien moet de inzet van de CID om de criteria voor het einde van de afvalcyclus te stroomlijnen de volksgezondheid en het milieu beschermen. Echte circulariteit vereist vanaf het begin een schonere productie en een beter materiaalontwerp, in combinatie met betere afvalverwerkingsoplossingen. De CID pakt bijvoorbeeld de negatieve gevolgen van afvalverbranding niet aan en richt zich uitsluitend op het voorkomen van afvalstortingen, waardoor een holistische aanpak die ook maatregelen om afvalverbrandingsovens te vermijden omvat, wordt verwaarloosd.

Lauriane Veillard, beleidsmedewerker chemische recycling en plastic-naar-brandstoffen, verklaart:

“Recycling alleen is geen afdoende oplossing. Maatregelen aan de bron, zoals het herontwerpen van producten en materialen om ze duurzamer en veiliger te maken, zijn essentieel om te voorkomen dat schadelijke stoffen in de gerecyclede stromen terechtkomen.”